گزارش عملکرد سازمان تحقیقات

گزارش عملکرد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه پژوهش و فناوری، تولیدات فناورانه، ثبت و نظارت، ترویج، آموزش، ذخایر زیستی و نیروهای انسانی+ جداول کامل

خبرگزاری کشاورزی ایران(ایانا):

در فضای مثبت سیاسی و اجتماعی حاصل از فعالیت دولت تدبیر و امید و نیز اجرای برجام، فعالیت‌های گسترده سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی از توسعه کمی و کیفی قابل ملاحظه‌ای برخوردار شد. طی سال‌های فعالیت دولت یازدهم، تغییر خط مشی این سازمان به سمت برنامه محوری، دستاوردهای ارزنده‌ای به همراه داشته است. وظایف اصلی سازمان تحقیقات بر هفت محور اساسی استوار است: پژوهش و فناوری، تولید محصولات فناورانه، ثبت و نظارت (بر بذر، نهال، کود، سم و ذخایر دریایی)، مدیریت ذخایر ژنتیکی و تنوع زیستی، آموزش، ترویج و پشتیبانی و نیروی انسانی که در زیر به اهم آن ها اشاره شده است.

۱- حوزه پژوهش و فناوری

- معرفی سالانه ۱۵۰ یافته جدید قابل ترویج به کشاورزان (رقم، آفت کش، سرم و واکسن و انواع دستورالعمل‌ها) (جدول ۱).

- رشد دو برابری تولید و معرفی ارقام اصلاح شده جدید زراعی و باغی: اصلاح و معرفی ارقام جدید محصولات کشاورزی یکی از مهمترین راهکارهای عملی در افزایش تولید در بخش کشاورزی و بهبود امنیت غذایی است. سازمان تحقیقات توانسته است معرفی ارقام پرمحصول و سازگار زراعی و باغی را از سالانه ۱۱ رقم در ابتدای سال ۹۲ به ۲۳ رقم در انتهای سال ۹۵ ارتقا دهد.

- معرفی سالانه ۱۸ آفت‌کش جدید (عمدتاً کم‌مصرف و کم‌خطر): با توجه به نقش موادغذایی و محصولات کشاورزی در سلامت جامعه، استانداردسازی و معرفی سموم و آفت‌کش‌های کم خطر از اولویت‌های اساسی سازمان بوده است. سعی گردید سموم مناسب، با دز مصرفی پایین و اثرگذاری بالاتر معرفی شود. همچنین در معرفی این سموم تلاش شد علاوه بر افزایش تعداد، تنوع سموم به لحاظ نحوه عمل نیز لحاظ شود تا امکان مدیریت مقاومت به آفتکش‌ها نیز فراهم شود.

- تولید سالانه سه محصول جدید واکسن و سرم در جهت کاهش واردات و اقتصاد مقاومتی. نظر به تولید حدود ۷۰ محصول در موسسه رازی، در سال‏ های اخیر تلاش برای ارتقاء کیفی و کمی این دسته از محصولات منجر به تولید واکسن دوگانه روغنی طیور (cc ۲,۰)، واکسن تب‏برفکی ۶PD۵۰، واکسن نیوکاسل مقاوم به گرما برای طیور خانگی، واکسن گامبرو در طیور، واکسن قانقاریا با فرمانتور، کیت برای تشخیص بیماری یون، کیت برای تشخیص بیماری بروسلوز وتولید تخم مرغ SPF شده است.

- دستیابی و انتشار سالانه بیش از ۱۰۰ دستورالعمل فنی - کاربردی قابل ترویج حاصل از اجرای پروژه‌های تحقیقاتی: به‌کارگیری دستاوردهای فوق موجب افزایش تولید و عملکرد در واحد سطح شده است به طوری که موجب خوداتکایی در تولید بسیاری از محصولات شده است.

- رشد پنج برابری تجاری سازی دانش فنی و توانمندی‌های فناورانه: با شروع فعالیت دولت جدید و اعلام سیاست‌های دولت، تجاری‌سازی دانش‌های فنی و برون سپاری بسیاری از وظایف غیرحاکمیتی از طریق انتقال دارایی‌های فکری موسسات و مراکز تحقیقاتی به بخش غیردولتی (انعقاد ۱۵۸ تفاهم‌نامه و قرارداد انتقال فناوری، دانش‌فنی، توانمندی فناورانه، نمانام، اخذ سفارش تحقیق فناورانه یا انجام مشترک تحقیقات فناوری‌بنیان با بخش غیردولتی، با ارزش سالانه بالغ بر ۱۷۰ میلیارد ریال) انجام شد به نحوی که تعداد قراردادهای انتقال دانش فنی در سال ۹۲ از ۱۴ قرارداد به ۷۴ قرارداد در انتهای سال ۹۵ رسید.

- افزایش ۹۵ درصدی ایجاد شرکت‌های دانش‌بنیان: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی کشور با این اعتقاد که شرکت‌های دانش‌بنیان، با توجه به ویژگی‌های خود و پویایی و تطبیق با شرایط محیط پیرامونی و انعطاف‌پذیری بالا، ظرفیت مناسبی برای روبه‌رو شدن با شرایط تحریم را دارا هستند. همچنین توزیع عادلانه‌تر ثروت، بر اساس شایسته‌سالاری در چنین شرکت‌هایی، تأثیر زیادی در عدالت اقتصادی دارد و از سوی دیگر، با توجه به توانمندتر بودن این شرکت‌ها، در مقایسه با شرکت‌های سنتی، سبب افزایش بهره‌وری و کارآمدی خواهد شد. تعداد شرکت‌های تشکیل شده توسط محققان این سازمان از ۲۱ شرکت در سال ۹۲ به ۴۱ شرکت در سال ۹۵ افزایش چشمگیری را نشان داده است.

- افزایش دو برابری تعاملات بین‏المللی با هدف انتقال تکنولوژی: در این زمینه می‌توان به عضویت ایران در کمیسیون جهانی منابع ژنتیکی در فائو، سازمان ملل، شورای مرکزی CGIAR، ICARDA، CIMMYT، عضویت در ده‌ها کمیسیون و مرکز بین‌المللی دیگر و زمینه‌سازی عضویت در مرکز بین‌المللی حمایت از ارقام جدید گیاهی (UPOV) و ایجاد زیرساخت‌های اخذ اعتبار انجمن بین‌المللی آزمون بذر (ISTA) اشاره نمود. علاوه بر عضویت در مجامع بین‌المللی، شرکت در همایش‌ها، برگزاری نشست‌های مشترک، کارگاههای آموزشی و اجلاس‌ها نیز از ۶۶ مورد در سال ۹۲ به ۱۳۱ مورد در انتهای سال ۹۵ دارای رشد ۹۸ درصدی بود.

جدول ۱) گزارش عملکرد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه پژوهش و فناوری

۲- حوزه تولید محصولات فناورانه

- افزایش ۳۰ درصدی تولید بذر هسته‌های اولیه انواع محصولات زراعی: این سازمان با هدف خودکفایی در تولید محصولات مختلف و براساس نیاز طرح‌های اقتصاد مقاومتی، توانسته است میزان تولید سالیانه را از ۵۰۰۰ تن به بیش از ۶۵۰۰ تن افزایش دهد (جدول ۲).

- رشد ۴۹ درصدی سطح تولید بذر گواهی‌شده: از حدود ۱۴۴ هزار هکتار در آغاز سال ۱۳۹۲ به ۲۱۵ هزار هکتار در پایان سال ۱۳۹۵. این افزایش سطح تولید با افزایش ۶۰ درصدی تنوع محصولات زراعی در برنامه کنترل و نظارت تحت پوشش و رشد قابل توجه میزان تحقق برنامه‌های سالیانه تولید بذر محصولات مختلف همراه بوده است. به عنوان نمونه درصد تحقق اهداف برنامه در تولید بذر گواهی شده گندم از ۶۵% در سال ۱۳۹۲ به بیش از ۹۹ درصد در سال ۱۳۹۵ رسیده است (جدول ۲).

- افزایش ۲۱ درصدی تولید انواع سرم‌ها و واکسن‌های انسانی، دام و طیور، آنتی ژن‌ها و سایر فراورده‌های بیولوژیک: میزان تولیدات فناورانه بیولوژیک انسانی، دام و طیور، آنتی ژن‌ها توبرکولین ها و فراورده های خونی در دوره چهارساله ۹۵-۹۲، ۹۳۲۶ میلیون دز بوده است. همچنین افزایش ۵۱ درصدی تولید انواع پادزهرها در موسسه رازی نسبت به سال ۹۵ توانسته است ارزآوری چشمگیری به همراه داشته باشد (جدول ۲).

جدول ۲) گزارش عملکرد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه تولیدات فناورانه

۳- حوزه ثبت و نظارت (بر بذر، نهال، کود، سم و ذخایر دریایی)

- رشد ۷۲ درصدی نظارت بر تولید بذور گواهی شده: این سازمان طی سال­های اخیر، مسیر توسعه را در حوزه تحقیقات کنترل و گواهی بذر، تأمین بذر گواهی شده مورد نیاز کشور و ارتقاء کیفیت بذر دنبال نموده است. در طی ۴ سال اخیر همگام با ارتقاء کیفیت بذر، بیش از ۹/۱ میلیون تن محصولات مختلف زراعی تحت نظارت مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال ، تأیید و گواهی شده است، که این میزان در سال ۱۳۹۲، ۳۳۱هزار تن و در سال ۱۳۹۵ به بیش از ۵۷۰ هزار تن رسیده است (جدول ۳).

- رشد ۲۲ درصدی تولید نهال شناسه­دار: از ۱۵ میلیون اصله به بیش از ۱۸ میلیون اصله به موازات ایجاد و توسعه زیر ساخت­های تولید نهال گواهی شده و عاری از ویروس از جمله ایجاد ۳ باغ مادری (جدول ۳).

- رتبه­بندی شرکت­های تولید کننده بذر گندم و جو کشور با هدف ارتقاء و ساماندهی صنعت بذر کشور: هدف از رتبه بندی، ارزیابی توانمندی کیفی و کمی واحدهای تولیدکننده بذر به منظور تولید پایدار و ارتقاء کیفی بذر رسمی کشور می‌باشد. در این راستا و در جهت تحقق ارتقا سطح کیفی شرکت­های تولیدکننده بذر گندم و جو، ۲۴۹ شرکت که دارای مجوز تولید بذر گندم و جو بودند رتبه بندی شدند (جدول ۳).

- عضویت در برنامه‌های بذر غلات، ذرت و سورگوم سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه (OECD): در سال ۹۵ بعد از گذشت ۲۱ سال، سازمان تحقیقات در موسسات متولی، توانست با تولید بذر باکیفیت در چهار محصول گندم، جو، ذرت و سورگوم عضویت‌ خود را در (OECD) ارتقاء دهد. این ارتقاء به این معنا است که ایران از سال ۲۰۱۷ مجاز به صدور گواهی (OECD) و صادرات بذر این محصولات به ۷۵ کشور اروپایی عضو این سازمان است. فرآیند صدور گواهی (OECD) آغاز شده است، پیش‌بینی می‌شود بیش از ۱۵۰۰ تن بذر ذرت و ۲۰۰ تن بذر سورگوم کشور با دریافت این گواهی قابلیت صادرات داشته باشند (جدول ۳).

- ساماندهی صنعت کود کشور از طریق راه اندازی برنامه ثبت و کنترل کیفیت کود: با اجرای این برنامه، از ورود کودهای بی کیفیت به چرخه کشاورزی و تولید ممانعت می شود به نحوی که از ۷۰۹۰ تقاضای ثبت برند کود، تعداد ۵۰۸۳ برند فرمول موفق به ثبت گردیده اند و ۱۳۲۲ برند-فرمول به دلیل فقدان استانداردهای لازم، مورد تایید قرار نگرفت (جدول ۳).

- کنترل کیفی سم: آفت‌کش‌ها در ایران مانند بسیاری از کشورهای جهان به عنوان مهمترین روش کنترل آفات مطرح بوده و سالانه حدود ۲۰ تا ۲۵ هزار تن از این ترکیبات شیمیائی در کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بررسی لیست سموم مجاز کشور نشان می‌دهد که با وجود تنوع نسبتا مطلوب آفتکش‌های ثبت شده برای آفات مهم کشاورزی، تعدادی از آفات نیز وجود دارند که به لحاظ تعداد و تنوع نحوه عمل آفت‌کش‌ها در شرایط مطلوبی قرار ندارند. این سازمان در سال ۹۵ با ارزیابی ۴۵۰ برند سم، ۱۱۴ برند را تایید و ۹ برند نیز فاقد شرایط مطلوب بوده و ۳۲۷ برند فرمول نیز در دست بررسی است (جدول ۳).

جدول ۳) گزارش عملکرد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه ثبت و نظارت

۴- ترویج

- جذب، استقرار و ساماندهی ۸۰۰۰ نفر مروج در عرصه‌های تولیدی و بهبود نسبت بهره‌بردار به مروج از ۳۱۳۱ در دولت قبل به ۵۸۸ در پایان دولت یازدهم (افزایش ۵ برابری دسترسی بهره‌برداران به مروجان) (جدول ۴).

- احیای مراکز جهاد کشاورزی دهستان: با تجهیز، تعمیر و بازسازی بیش از ۵۰ درصد مراکز و استقرار نیروهای جدید در بیش از ۱۳۰۰ مرکز (متوسط نیروی کارشناسی در هر مرکز از ۱ به ۵ افزایش یافته است) (جدول ۴).

- تعیین ۸۰۰۰ پهنه تولیدی با پوشش کل عرصه‌های تولیدی بخش کشاورزی به‌منظور پایش تولید، حفظ منابع پایه و پاسخگویی به نیازها و مشکلات بهره‌برداران (جدول ۴).

جدول ۴) گزارش عملکرد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه ترویج

۵- آموزش

- افزایش سه برابری آموزش مهارتی بهره‌برداران: نسبت به دولت قبل (چهار میلیون نفر روز در طی چهار سال) و افزایش سرانه آموزش بهره‌برداران از ۳۳ دقیقه در سال ۹۲ به ۴۲ دقیقه در سال ۹۵ (جدول ۵).

- آموزش بیش از ۲۰۰۰۰ دانش آموختگان فنی - حرفه‌ای وکار و دانش (جدول ۵).

- کارافرین کردن علمی کاربردی: از طریق کاهش ۳۰ درصدی دانش آموختگان از ۱۹۷۵۷ نفر در سال ۹۲ به ۱۳۷۴۰ نفر در سال ۹۵ و افزایش طرح های کارحین تحصیل (جدول ۵).

جدول ۵) گزارش عملکرد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه آموزش

۶- مدیریت ذخایر زیستی در حوزه‌های مختلف

با توجه به اهمیت و نقش تنوع زیستی و ذخایر ژنتیکی در پایداری تولید و امنیت غذایی، سازمان تحقیقات از طریق شناسایی، جمع‌آوری، ثبت و نگهداری گونه‌های جدید و موجود از انواع گیاهان، جانوران، میکروارگانیزم‌ها و تمامی فون و فلورها توانسته است نقش مهمی را ایفا کند. تعداد نمونه های زنده شناسایی، حفظ و نگهداری شده از ۱۲۶۰۳۶ نمونه در سال ۹۲ به ۱۳۱۸۷۰ نمونه در انتهای ۹۵ رسیده است و این عدد برای نمونه‌های غیر زنده از ۴۳۵۷۵۶۸ نمونه در سال ۹۲ به ۴۴۸۶۷۹۰ نمو نه در سال ۹۵ افزایش داشته است (جدول ۶).

جدول ۶) گزارش عملکرد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه ذخایر زیستی

۷- پشتیبانی و نیروی انسانی

- هوشمندسازی و توسعه دولت الکترونیک با استفاده از فناوری­های نوین و توسعه زیرساخت‌های شبکه: با توجه به توسعه سامانه ها و خدمات الکترونیکی و برقراری ارتباط بین سامانه های مختلف در حال حاضر درصد هوشمندسازی سازمان حدود ۳۰ درصد می باشد. براساس برنامه و با توجه به ایجاد سیستم داشبورد مدیریتی، درصد هوشمندسازی تا پایان سال ۱۳۹۷ به ۱۰۰ درصد خواهد رسید.

- طراحی و بکارگیری سیستم‌های نوین آبیاری مزارع تحقیقاتی از طریق تجهیز چاه آب، ۷۸ پروژه آبیاری تحت فشار در سطح ۸۵۶ هکتار و ۸ پروژه احداث استخر و انتقال آب.

- تجهیز، تکمیل، نوسازی و بازسازی زیرساختهای پژوهشی و آموزشی: از طریق تجهیز آزمایشگاهها با خرید ۲۵۸ مورد انواع ملزومات و دستگاههای ازمایشگاهی، نوسازی ناوگان ماشین آلات کشاورزی ایستگاههای تحقیقاتی از طریق خرید ۲۴۱ دستگاه انواع ماشین آلات و دنباله بند ها و ۱۷۹ پروژه عمرانی و خرید ۷۰۰ دستگاه رایانه در سال ۱۳۹۵.

- چابک‌سازی و افزایش بهره وری از طریق کاهش ۲/۱۴ درصدی نیروی انسانی و ساماندهی پست های مدیریتی به نحوی که تعداد کارکنان سازمان از ۱۲۸۰۰ نفر در سال ۹۲ به ۱۰۹۸۹ نفر در انتهای ۹۵ کاهش یافت. کاهش ۵/۱۲ درصدی نسبت اعضاء غیرهیات علمی به اعضاء هیات علمی، این نسبت در ایتدای سال ۹۲، ۸/۴ بوده و در انتهای ۹۵ به ۲/۴ رسید (جدول ۷).

- مستندسازی املاک: از مجموع ۶۵۶ ملک متعلق به سازمان، ۲۶۹ سند تا پایان سال ۸۹ اخذ شده بود. مجموع سندهای اخذ شده از ابتدای سال ۹۲ تا پایان سال ۹۵ به ۹۷ فقره رسیده است که بدین ترتیب مجموع اسناد تحت مالکیت سازمان تحقیات، آموزش و ترویج کشاورزی، ۳۶۴ فقره می باشد و طبق پیش بینی، تا پایان سال ۱۴۰۰ این تعداد به ۶۵۶ فقره خواهد رسید.

جدول ۷) گزارش عملکرد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه نیروی انسانی و پشتیبانی

کلمات کلیدی: